Ceny giełdowe prądu: skąd rekordy i ceny poniżej zera?

Dynamiczne, czyli w tym artykule: giełdowe

Mówimy o hurtowej cenie energii zmieniającej się między okresami dostawy. Punktem odniesienia jest przede wszystkim Rynek Dnia Następnego (RDN): dziś ustala się tam ceny energii dostarczanej jutro. Handel dnia bieżącego pozwala później korygować pozycje bliżej dostawy. To różne rynki, więc ich skrajne ceny wymagają osobnych zestawień.

W europejskim łączeniu rynków dnia następnego od dostaw na 1 października 2025 r. obowiązuje rozdzielczość 15 minut. Nadal spotkasz także zestawienia godzinowe. Minimum kwadransa może być znacznie niższe niż minimum średniej godzinowej. Źródło: ENTSO-E, raport za 2025 r., s. 37.

Cenę wyznacza ostatnia potrzebna oferta

W uproszczeniu aukcja porządkuje oferty sprzedaży od najtańszych i dobiera je do popytu. Cena rozliczeniowa zależy od oferty potrzebnej do pokrycia ostatniej części zapotrzebowania, z uwzględnieniem ograniczeń wymiany między obszarami. Przyjęte oferty w danym obszarze rozliczają się po wspólnej cenie aukcyjnej. Dlatego duża produkcja taniej energii nie gwarantuje niskiej ceny, jeśli do zamknięcia bilansu nadal potrzeba droższego źródła. To uproszczony opis mechanizmu pay-as-clear, nie średnia kosztów wszystkich elektrowni. Źródło: ACER, ocena mechanizmu rynku, rozdział 4.2.

Skrajne ceny: październikowy skok i historyczne minima

Dane sprawdzone 29 października 2026 r. Daty poniżej oznaczają dostawę energii; godziny podajemy w czasie polskim.

Na wykresie Słupa może być widoczna inna seria: RCE PSE. Dla tej samej doby jej najwyższy kwadrans, 14:45–15:00, wyniósł 2 456,99 zł/MWh; najwyższa średnia z czterech kwadransów jednej godziny to 2 222,33 zł/MWh, 16:00–17:00. To obliczenia z kompletu 96 okresów opublikowanych przez PSE. RCE i Fixing I należy porównywać w osobnych szeregach. Źródło: PSE, RCE-PLN za 28.10.2026.

Historyczne minima z raportów wiosennych

Poniższe minima mają zakres dat podany w raportach. Określenie „ówczesny rekord” oznacza stan opisany w danym raporcie; nie jest potwierdzeniem aktualnego minimum całej historii RDN.

Źródła: Axpo, kwiecień 2026, s. 9 oraz Axpo, maj 2026, s. 11, dane TGE.

Drogi rok 2022: skala kryzysu zamiast jednej godziny

URE podaje, że średnia ważona wolumenem cena RDN wzrosła z 401,17 zł/MWh w 2021 r. do 796,17 zł/MWh w 2022 r. — o około 98,5% według naszego przeliczenia. Ten wskaźnik opisuje cały rok. Nie jest najwyższą ceną pojedynczej transakcji lub godziny. Pokazuje jednak, że kryzys obejmował znacznie więcej niż kilka głośnych skoków. Źródło: URE, charakterystyka rynku za 2022 r..

Dlaczego cena gwałtownie rośnie?

Wysoki popyt, słaby wiatr i spadek produkcji słonecznej mogą zwiększać zapotrzebowanie na droższe źródła. Znaczenie mają także awarie, remonty, dostępność importu oraz koszt paliwa i emisji CO₂. Gdy możliwości zastąpienia brakującej energii są ograniczone, niewielka zmiana bilansu może wywołać duży ruch ceny.

ACER wiąże europejski skok cen w 2022 r. między innymi z odbudową gospodarki po pandemii oraz inwazją Rosji na Ukrainę i jej wpływem na ceny gazu. Dodatkową presję tworzyła niska produkcja jądrowa. Droższy gaz podnosił cenę prądu szczególnie tam i wtedy, gdy elektrownie gazowe były potrzebne do pokrycia popytu. Źródło: ACER, monitoring rynku za 2022 r..

Dlaczego sprzedający dopłaca do odbioru energii?

Cena ujemna jest sygnałem, że w danym okresie podaż przewyższa zapotrzebowanie przy dostępnej elastyczności systemu. Sprzyja temu połączenie dużej produkcji słonecznej lub wiatrowej z niskim poborem, na przykład w świąteczny weekend. Axpo wskazuje właśnie niski popyt i wysoką generację PV jako przyczyny głęboko ujemnych cen podczas majówki 2026 r.

Nie każde źródło może szybko i bez kosztu przerwać pracę. Ograniczone możliwości magazynowania, eksportu i zwiększenia poboru utrudniają zagospodarowanie nadwyżki. W takim układzie przyjęcie ujemnej ceny może być dla uczestnika rynku korzystniejsze niż dalsze ograniczanie produkcji. ACER wskazuje wzrost znaczenia elastyczności i magazynowania przy rosnącej liczbie bardzo niskich oraz ujemnych notowań. Źródło: ACER, kluczowe zmiany na rynku w 2024 r..

Ujemne ceny oraz nierynkowe ograniczanie generacji OZE to dwa różne zjawiska. Pierwsze powstają w handlu; drugie jest działaniem operatora. PSE potwierdzało występowanie kolejnych godzin z ceną poniżej zera już w kwietniu i maju 2024 r. Źródło: komunikat PSE z 9 maja 2024 r..

Jak odnieść te ceny do wykresu Słupa?

Najpierw przeczytaj podpis serii. Na głównym kaflu może pojawić się RCE publikowana przez PSE. To osobny wskaźnik; rekordu fixingu I RDN nie należy automatycznie przypisywać serii RCE. PSE opisuje RCE i publikuje właściwe dane.

1. Porównuj tę samą serię i okres. RDN z RDN, godzinę z godziną, kwadrans z kwadransem.
2. Sprawdzaj jednostkę. 1 MWh = 1000 kWh; −900 zł/MWh to −0,90 zł/kWh.
3. Sprawdzaj datę dostawy. Dzień zawarcia transakcji może być inny niż dzień, którego dotyczy cena.
4. Oddziel notowanie od pełnego rachunku. Dystrybucja, podatki, opłaty oraz formuła sprzedawcy wpływają na rozliczenie. Ujemna cena na giełdzie sama nie przesądza o ujemnym rachunku.

O składnikach rachunku: Urząd Regulacji Energetyki. Przykłady historyczne powyżej mają zakres podany przy źródłach; tekst nie wyznacza aktualnego minimum ani maksimum wszystkich notowań.

Sprawdź aktualny wykres Słupa → · Jak czytać ceny i porównywać oferty →